Adhyāyas / 7 ← Adhyāya 6 Adhyāya 8 →

Adhyāya 7 — Jñāna-Vijñāna Yogaḥ

The Yoga by Knowledge and Experience · 30 verses

Overview

from Q&A with KnA

Now Kṛṣṇa unfolds who this “Me” is. He offers jñāna together with vijñāna — knowledge with its realisation — “knowing which nothing more remains to be known.” He divides his own nature into a lower (aparā) prakṛti of eight elements and a higher (parā) prakṛti, the life-principle that upholds the world; he is the origin and the dissolution of all, the thread on which everything is strung, the taste in water and the light in the sun. He names his divine Māyā, made of the guṇas, hard to cross except by taking refuge in him; classes the four kinds of devotee and exalts the jñānī as his very Self; and explains why the deluded world, veiled by the pairs of opposites, fails to know the Unborn behind the human form.

Verses

7.1मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः।7.2ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः।7.3मनुष्याणां सहस्रेषु कश्िचद्यतति सिद्धये।7.4भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च।7.5अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम्।7.6एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय।7.7मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय।7.8रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः।7.9पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ।7.10बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम्।7.11बलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम्।7.12ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये।7.13त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत्।7.14दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया।7.15न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः।7.16चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन।7.17तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्ितर्विशिष्यते।7.18उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम्।7.19बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते।7.20कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः।7.21यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति।7.22स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते।7.23अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम्।7.24अव्यक्तं व्यक्ितमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः।7.25नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः।7.26वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन।7.27इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत।7.28येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम्।7.29जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये।7.30साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः।