Adhyāyas / 5 ← Adhyāya 4 Adhyāya 6 →

Adhyāya 5 — Karma-Sannyāsa Yogaḥ

The Yoga by Renouncing Action · 29 verses

Overview

from Q&A with KnA

Arjuna, still caught between renunciation and action, asks Kṛṣṇa to choose for him one path. Kṛṣṇa answers that only the immature see Sāṅkhya (knowledge/renunciation) and Yoga (action) as opposed; rightly done, they reach the same goal, and the one truly established in either gains the fruit of both. He paints the Karma-Yogin who acts with body, mind and senses yet remains unstained, offering all works to Brahman “like a lotus-leaf untouched by water.” He describes the sage who, though seeing, hearing, eating and moving, inwardly knows “I do nothing at all,” dwelling serene in the city of nine gates. He ends with a short, potent meditation-technique — steadying the gaze, balancing the breaths, mastering the senses — and the peace of one who knows the Lord as the friend of all beings.

Verses

5.1संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि।5.2संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ।5.3ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति।5.4सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः।5.5यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते।5.6संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः।5.7योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः।5.8नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित्।5.9प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि।5.10ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः।5.11कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि।5.12युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम्।5.13सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी।5.14न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः।5.15नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः।5.16ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः।5.17तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः।5.18विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि।5.19इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः।5.20न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम्।5.21बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम्।5.22ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते।5.23शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात्।5.24योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः।5.25लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः।5.26कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम्।5.27स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः।5.28यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः।5.29भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम्।