Adhyāyas / 10 ← Adhyāya 9 Adhyāya 11 →

Adhyāya 10 — Vibhūti Yogaḥ

The Yoga of Divine Glories · 42 verses

Overview

from Q&A with KnA

The seeing heart now asks where to look. K first restates that no one — not the gods, not the great seers — knows His origin, for He is their source; and he who knows Him unborn and beginningless, the great Lord of the worlds, is freed of all delusion. He is the origin of everything, and from Him all proceeds; the wise, knowing this, worship Him with love, and to them, ever-devoted, He gives the buddhi-yoga by which they come to Him, dispelling their darkness with the lamp of knowledge from within. Overwhelmed, Arjuna pours out a hymn of recognition and asks: by what forms shall I contemplate You? K answers with the vibhūti — the “glories” — naming Himself as the highest and best in every category: Viṣṇu among the Ādityas, the sun among lights, the mind among the senses, Om among words, the Ganges among rivers, even the gambling of cheats and the splendour of the splendid. And he closes by folding the whole list back into unity: these are but hints; whatever is glorious springs from a spark of His splendour; with a single fragment of Himself He stands supporting the entire universe.

Verses

10.1भूय एव महाबाहो श्रृणु मे परमं वचः।10.2न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः।10.3यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम्।10.4बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः।10.5अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः।10.6महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा।10.7एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः।10.8अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते।10.9मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम्।10.10तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम्।10.11तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः।10.12परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान्।10.13आहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा।10.14सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव।10.15स्वयमेवात्मनाऽत्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम।10.16वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः।10.17कथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन्।10.18विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन।10.19हन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः।10.20अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः।10.21आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान्।10.22वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः।10.23रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम्।10.24पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम्।10.25महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम्।10.26अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः।10.27उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम्।10.28आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक्।10.29अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम्।10.30प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम्।10.31पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम्।10.32सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन।10.33अक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च।10.34मृत्युः सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम्।10.35बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम्।10.36द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्।10.37वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनंजयः।10.38दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम्।10.39यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन।10.40नान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परंतप।10.41यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा।10.42अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन।