Adhyāyas / 17 ← Adhyāya 16 Adhyāya 18 →

Adhyāya 17 — Śraddhātraya-Vibhāga Yogaḥ

The Three Kinds of Faith · 28 verses

Overview

from Q&A with KnA

Arjuna picks up the thread left at 16.23: what of those who worship with faith but without the scriptural rule — are they sattvic, rajasic or tamasic? K answers by showing that faith itself is threefold, born of each person’s nature: “as is one’s faith, so is one” (śraddhā-mayo’yaṃ puruṣaḥ). He then runs the three guṇas through every department of the religious life — the object of worship, the food one prefers, the sacrifice one offers, the austerity one practises (of body, speech and mind), and the gifts one gives — showing in each how sattva, rajas and tamas colour it. He closes by unfolding the meaning of the sacred triple formula Om Tat Sat, the threefold designation of Brahman with which the knowers consecrate every act of sacrifice, gift and austerity — and warns that whatever is done without faith (aśraddhayā) is “asat”, of no account, here or hereafter.

Verses

17.1ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः।17.2त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा।17.3सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत।17.4यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः।17.5अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः।17.6कर्षयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः।17.7आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः।17.8आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः।17.9कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः।17.10यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत्।17.11अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते।17.12अभिसंधाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत्।17.13विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम्।17.14देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम्।17.15अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत्।17.16मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः।17.17श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्ित्रविधं नरैः।17.18सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत्।17.19मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः।17.20दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे।17.21यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः।17.22अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते।17.23ॐ तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः।17.24तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः।17.25तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः।17.26सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते।17.27यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते।17.28अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत्।